Nhân học hình thể hay Nhân học sinh học? PDF. In Email
Đại Học - Thông tin đào tạo
Thứ bảy, 24 Tháng 1 2015 15:04

Về tên môn học

Nhân học hình thể (Physical Anthropology) hay Nhân học sinh học (Biological Anthropology)? Môn học “Nhân học hình thể” trong tiếng Anh gọi là Physical Anthropology hay Biological Anthropology có nội dung của “Nhân chủng học”, một từ quen thuộc mà trước đây dùng để gọi tên cho ngành nhân học (Anthropology). Hiện nay, khi nói tới nhân học (Anthropology), đa số người ở Việt Nam vẫn hiểu lầm theo nghĩa hẹp là “Nhân chủng học”. Tuy nhiên, do lịch sử phát triển nhân loại đã trải qua nhiều giai đoạn đen tối của nạn phân biệt chủng tộc và vì khái niệm “chủng tộc” không có cơ sở khoa học, nên thuật ngữ “Nhân học hình thể” trong tiếng Việt sẽ thích hợp và chính xác hơn thuật ngữ “Nhân chủng học”.

Điểm đáng chú ý là từ thập niên 50 của thế kỷ XX, Sherwood Washburn đã khởi xướng trường phái “Tân nhân học hình thể” (The new physical anthropology). Theo Sherwood Washburn, “đây là một tiếp cận liên ngành và đa ngành” và “tân nhân học hình thể có nhiều nội dung hấp dẫn cho bất kỳ ai quan tâm tới nghiên cứu cấu trúc hoặc tiến hóa người, nhưng đây chỉ là sự khởi đầu. Để xây dựng trường phái tân nhân học hình thể, chúng ta phải kết nối với các nhà khoa học xã hội, nhà di truyền, nhà giải phẫu học và nhà cổ sinh. Chúng ta cần những ý tưởng nghiên cứu mới, các phương pháp mới, những nhà nghiên cứu mới” (Washburn, 1951). Strum và cộng sự (1999) thì cho rằng “Tân nhân học hình thể” là “một sự dịch chuyển từ các phương pháp đo đạc, phân loại sang nghiên cứu các quá trình và cơ chế biến đổi trong tiến hóa”.  Như vậy, đã từ lâu, khuynh hướng “sinh học hóa” Nhân học hình thể (theo hướng áp dụng các công cụ và kỹ thuật nghiên cứu sinh học (di truyền, hóa sinh, tập tính học, sinh thái học v.v.)) vào nhân học với các trào lưu nghiên cứu sinh học hành vi, di truyền học và hành vi người ở những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI đã âm thầm phát triển.

Theo định nghĩa đăng tải trên trang web của Hiệp hội nhân học hình thể Hoa Kì (AAPA) thì “nhân học hình thể là một khoa học sinh học đề cập tới sự thích nghi, đa dạng và tiến hóa của loài người và các sinh vật họ hàng đương đại cũng như đã hóa thạch. Bởi vì nó nghiên cứu sinh học người trong bối cảnh văn hóa và hành vi nên nhân học hình thể cũng là một khoa học xã hội”. Vì thế, thuật ngữ “Nhân học hình thể” (physical anthropology) và “Nhân học sinh học” (biological anthropology) vẫn được sử dụng lẫn lộn trong nhiều sách giáo trình của ngành nhân học (Jermain và cộng sự, 2009). Mặc dù về khái niệm, dường như các nhà chuyên môn không có phân biệt giữa hai thuật ngữ này (đều ám chỉ các nghiên cứu về sinh học tiến hóa của loài người và các loài linh trưởng) song thuật ngữ “Nhân học sinh học” ngày càng được sử dụng nhiều hơn trong các sách giáo trình đại học ở trên thế giới và có xu hướng thay thế cho thuật ngữ “Nhân học hình thể”. Vì vậy, tôi đề nghị nếu có cơ hội thay đổi tên môn học, nên đổi tên thành “Nhân học sinh học” để hội nhập quốc tế và tăng tính liên ngành với các lĩnh khoa học khác như sinh học, y sinh học, sinh thái học, khoa học môi trường.

Về ý thức người học

Đa số người học chưa có ý thức đúng về môn học và còn có quan niệm phân biệt môn học là khoa học tự nhiên với khoa học xã hội. Thực chất đã là khoa học thì không phân biệt tự nhiên hay xã hội chúng đều tuân theo các nguyên tắc và phương pháp khoa học nói chung. Do đó, người học vẫn cần phải tuân thủ đúng các yêu cầu đào tạo cho một cử nhân khoa học. Mặt khác, người học chưa cho rằng “được học” Nhân học sinh học là một thế mạnh khi cơ hội tìm kiếm việc làm được mở rộng ra nhiều lĩnh vực ứng dụng của nhân học sinh học như: khoa học hành vi trong marketing và quan hệ công chúng, công tác tổ chức nhân sự, y tế cộng đồng, nghiên cứu y học, nhân học dinh dưỡng, nhân học thể thao, nhân học ergonomy (sản xuất công nghiệp và bảo hộ lao động), dân số và kế hoạch hóa gia đình, khoa học hình sự và giám định, bảo vệ môi trường, sinh thái nhân văn, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững, cổ nhân học và nhân học khảo cổ học, v.v.

Ths. Thạch Mai Hoàng

Bộ môn Nhân học Phát triển

Khoa Nhân học

 

Thông Tin Nhân Học

Hình Ảnh Nhân Học

  • Khoa Nhân học
    Phòng 308-314 nhà A, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
    336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
    Điện thoại: (84.4) 35575185/35579585; Fax:(84.4) 35575185

    phòng khám răng uy tin | Thi công PCCC | Thi công PCCC

    invisible hit counter