Nghiên cứu khoa học phải là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình học PDF. In Email
Đại Học - Thông tin đào tạo
Chủ nhật, 18 Tháng 1 2015 18:01

1. Đặt vấn đề

Nghiên cứu khoa học của sinh viên là câu chuyện có liên quan đến tất cả các trường đại học. Nói riêng, với khối khoa học cơ bản, trong đó có Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn thì đây là yêu cầu cần phải có, phải làm cho được.

Ở nước nào cũng vậy, các trường đại học là nơi đào tạo cán bộ khoa học, kỹ thuật cho nhiều lĩnh vực chuyên môn. Tuy nhiên, để có những cán bộ giỏi trong tương lai thì ngay từ khi còn ngồi trên ghế của các trường đại học, sinh viên đã phải làm quen với công việc mà phần lớn họ gắn bó với nó trong suốt quãng đời sau này của mình. Lên lớp nghe giảng, thảo luận nhóm, tổ chức các seminar, ngay cả đi dã ngoại, đi thực địa đều phục vụ cho yêu cầu đào tạo những chuyên gia có sự hiểu biết sâu rộng lĩnh vực chuyên môn mà họ được đào tạo. Trong rất nhiều hoạt động thì năng lực của những nhà khoa học tương lai được thể hiện tập trung nhất ở chỗ họ có biết thiết kế, thi công các đề tài một cách khoa học để tham gia các Hội nghị khoa học sinh viên nơi mình đang theo học hay không. Đối với Việt Nam chúng ta cũng như vậy.

Làm thế nào khơi dậy tình yêu đối với nghiên cứu khoa học trong sinh viên là bài toán không hề đơn giản. Người học có thể yêu thích môn học của mình thông qua các bài giảng trên lớp của những người thầy. Họ cũng có thể hình thành các đề tài từ sự gợi mở, gợi ý qua các buổi lên lớp. Nhiều vấn đề của cuộc sống có liên quan đến các lĩnh vực chuyên môn mà ai đó theo học cũng là những gợi ý cho việc lựa chọn đề tài. Rồi ngay cả các công trình của thầy (những cuốn sách, những bài tạp chí) cũng có thể là động lực thúc đẩy trí tò mò của các sinh viên.

2. Vai trò của người thầy

Như phần trên tôi đã nói, thông qua bài giảng, thông qua các gợi ý, gợi mở, qua các công trình cụ thể mà những người thầy xác lập được uy tín chuyên môn với sinh viên. Cũng có những thầy không thường xuyên lên lớp hay không dạy các môn “đại trà” thì vẫn có cơ hội giúp đỡ họ.

Những người thầy có thể khuyến khích, gợi ý để sinh viên xác định, lựa chọn đề tài sao cho vừa đảm bảo ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn và phải có tính khả thi. Tiếp theo là việc thiết lập các nội dung chính qua đề cương sơ lược. Sinh viên phải làm đề cương chi tiết hay không thì tùy cách hướng dẫn của mỗi thầy, cô. Riêng tôi, tôi không yêu cầu họ phải trình bản đề cương này. Vấn đề quan trọng là bản thảo. Bản thảo phải được người hướng dẫn đọc kỹ một, hai lần. Trước khi sinh viên báo cáo nhất thiết người hướng dẫn phải đọc lại lần cuối cùng.

Với lực lượng cán bộ trình độ, uy tín và có thâm niên, Bộ môn Nhân học đủ sức (không muốn nói là thừa sức) hướng dẫn vài ba chục sinh viên nghiên cứu khoa học mỗi năm. Vấn đề ở đây là phải có sự quan tâm thực sự của cấp ủy, Ban Chủ nhiệm Khoa và sự nhiệt thành, tình yêu và trách nhiệm của đội ngũ các thầy, cô giáo.

3. Tinh thần của sinh viên

Phải nói ngay rằng nếu huy động 100% sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học thì sẽ là việc không tưởng (siêu hình). Tôi cho rằng động viên càng nhiều người tham gia càng quý vì đây là phong trào, nhưng trên thực tế, qua nhiều năm hướng dẫn sinh viên làm công việc này (đã có khoảng chục người đoạt giải cấp trường, cấp ĐHQG, cấp Bộ) thì thường là các sinh viên có học lực khá, giỏi thể hiện được năng lực của họ rõ nhất.

Tuy nhiên, dù có học lực khá giỏi thì những sinh viên này cũng phải thực sự là những người yêu thích khám phá, có quyết tâm và tính kiên trì. Lao động khoa học là công việc vất vả, khô khan, mất thời gian, đòi hỏi sự nhẫn nại rất lớn. Kinh nghiệm cho thấy những sinh viên nào trong quá trình học tập thường hay “thắc mắc”, thường tranh thủ thời gian giải lao để hỏi các thầy, các cô chuyện nọ, chuyện kia có liên quan đến chuyên môn cũng thường là những người sốt sắng với việc đăng ký các đề tài và theo đuổi nó đến cùng.

Trong quá trình thực hiện đề tài, bản thân sinh viên phải có sự chủ động trong mọi công việc. Sự đảm bảo lịch trình và tiến độ cũng thể hiện thái độ làm việc khoa học. Đã không ít trường hợp sinh viên đăng ký làm việc với thầy, cô xong rồi “một đi không trở lại”. Cũng có người cho đến khi nộp báo cáo thì vẫn không một lần thông qua người hướng dẫn. Tình trạng giữa chừng “bỏ của chạy lấy người” cũng không phải là hiếm.

Nguyên nhân của tình trạng này thì có nhiều nhưng nguyên nhân chính nằm ở chỗ, nghiên cứu khoa học là một công việc khó, dễ làm cho nhiều sinh viên nản lòng. Vả chăng, nếu hoàn thành được báo cáo thì tốt mà không xong thì cũng chẳng hề hấn gì.

Hiện nay, Bộ môn Nhân học có khoảng 200 sinh viên, tôi cho rằng mỗi năm học có từ 15% đến 20% tổng số sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học đã là điều lý tưởng.

Nhưng làm thế nào để động viên đông đảo sinh viên tham gia? Như phần trên đã nói, vai trò của các thầy, các cô là rất quan trọng. Tuy nhiên, nói như vậy vẫn là chung chung. Chúng ta cần có một đầu mối. Cần có một thầy trong Ban Chủ nhiệm Bộ môn phụ trách công việc này. Hằng năm vào cuối học kỳ I, đầu học kỳ II (tốt nhất là vào đầu năm học) phải có sự thông báo về kế hoạch tổ chức Hội nghị khoa học sinh viên để các lớp, các khóa đăng ký. Phải gợi ý cho sinh viên các hướng nghiên cứu để sinh viên lựa chọn các đề tài. Nhưng quyết định cuối cùng và người chịu trách nhiệm cuối cùng là thầy, cô hướng dẫn. Không có người làm đầu mối, không có người “đứng mũi chịu sào” thì dù chúng ta có nói hay đến mấy thì kết quả vẫn không có gì là đảm bảo sẽ tốt dần lên được.

Nghiên cứu khoa học là để sinh viên tập dượt, làm quen với cái nghiệp của nhà chuyên môn. Cái được của công việc này là rất cụ thể, thiết thực. Nó sẽ rất tốt, rất hữu ích khi sinh viên làm niên luận, khóa luận, hoặc bình thường, là cần phải hình thành một loại văn bản nào đó. Nói cách khác, cái được lớn nhất là được về phương pháp tư duy. Đây là cái rất cần cho những người gắn với nghề viết lách.

PGS.TS. Lê Sỹ Giáo

Bộ môn Nhân học

 

Thông Tin Nhân Học

Hình Ảnh Nhân Học

  • Khoa Nhân học
    Phòng 308-314 nhà A, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
    336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
    Điện thoại: (84.4) 35575185/35579585; Fax:(84.4) 35575185

    phòng khám răng uy tin | Thi công PCCC | Thi công PCCC

    invisible hit counter